AI ĐANG GIẬT DÂY BẠN - Harriet B. Braiker

Bạn đã bao giờ cảm thấy như thể có người đang giật dây mình chưa? Bạn đã bao giờ cố gỡ những sợi dây đó để rồi lại nhận ra mình càng lún sâu hơn sau mỗi lần đấu tranh vô ích?

Bất kỳ ai, trong bất kỳ mối quan hệ nào, cũng có thể là nạn nhân của thao túng. Nó đặc biệt dễ xuất hiện trong những mối quan hệ có ý nghĩa nhất như gia đình, hôn nhân, người yêu, đồng nghiệp, bạn bè, thậm chí cả người hướng dẫn và cố vấn nữa.

Nếu bạn là nạn nhân, hoặc từng là nạn nhân, của thao túng, nhiều khả năng bạn sẽ thấy hoang mang, bực bội, tuyệt vọng, bất lực, mắc kẹt, giận dữ, tội lỗi, lo lắng hay phiền muộn. Bạn muốn biết làm sao và tại sao mình lại bị gài bẫy vào một mối quan hệ điên rồ và thảm hại đến thế.

Quan trọng nhất, bạn muốn biết cách chấm dứt thao túng. Cuốn sách này sẽ dẫn đường cho bạn.

Mong mỏi cháy bỏng của tôi là cuốn sách này sẽ rọi một luồng sáng mới vào vấn đề bạn đang gặp phải cũng như thay đổi cảm giác bất lực, hoang mang và mất kiểm soát của bạn. Nếu cả hai chúng ta cùng thành công, lần sau khi có người hỏi: “Ai đang giật dây bạn thế?”, bạn có thể nhìn thẳng vào mắt họ và đưa ra câu trả lời "chất hơn nước cất": “Chẳng ai ngoài tôi.”

NGƯỜI NHƯ THẾ NÀO THÌ DỄ BỊ THAO TÚNG?

Các đặc điểm sau đây khiến bạn trở thành người dễ bị thao túng, hãy xem bạn có chúng không:

1. Bạn mắc bệnh cả nể, có thói quen và nếp suy nghĩ phải khiến mọi người hài lòng. Lòng tự tôn của bạn hoàn toàn bị buộc chặt với suy nghĩ bạn làm được gì cho người khác cũng như khiến họ hài lòng đến đâu.

2. Bạn nghiện cảm giác giành được sự chấp thuận và công nhận của người khác. Hơn nữa, bạn muốn tránh mọi sự chỉ trích, từ chối và bỏ rơi bằng bất cứ giá nào.

3. Bạn mắc hội chứng “ám ảnh cảm xúc” hay nỗi sợ những cảm xúc tiêu cực. Bạn sợ những cảm xúc tiêu cực một cách thái quá hay phi lý, gần như bạn sẽ làm bất cứ điều gì để tránh sự giận dữ, xung đột và đối đầu.

4. Bạn thiếu quyết đoán và không biết từ chối. Bạn khó có thể nói “không” với gần như mọi yêu cầu, đề nghị, mong muốn, lời mời hay đòi hỏi từ hầu như tất cả mọi người, dù là nói thẳng hay bóng gió.

5. Những người có “cái tôi tan biến” chỉ có ý thức nhạt nhòa về bản sắc cá nhân. Bạn không biết mình thật sự là ai, thật sự muốn gì ngoài những điều bạn làm cho người khác.

6. Khả năng tự lực kém. Có nghĩa là bạn không tin tưởng vào những phán đoán và phản ứng của chính mình, dẫn đến kết quả làm suy yếu khả năng tự định hướng.

7. Điểm kiểm soát ngoại tại thường cho rằng những điều xảy ra đến trong cuộc sống của họ nằm dưới sự kiểm soát của người khác hơn là dưới sự kiểm soát của chính họ.

Nếu bạn có một vài hoặc cả bảy điểm yếu trên trong tính cách của mình, bạn dễ trở thành mục tiêu của sự thao túng. Những đặc điểm trong cách tư duy, cảm nhận và cư xử với người khác khiến bạn dễ bị tổn thương và ảnh hưởng trước chiến thuật của những kẻ thao túng.

Trích lược “Ai đang giật dây bạn?” - Harriet B. Braiker.

THẾ GIỚI QUAN CỦA KẺ THAO TÚNG

Đầu tiên, những kẻ thao túng thường nhìn thế giới bằng con mắt tuyệt đối, trắng đen rõ ràng, không thế này thì phải thế kia, đặc biệt là với hành vi thao túng: quan điểm của họ là hoặc bạn “chơi” người khác, hoặc sẽ bị người khác “chơi”. Những kẻ thao túng tin rằng chỉ có hai vai trò trong các mối quan hệ: hoặc bạn sẽ bị thao túng (nạn nhân), hoặc bạn là kẻ thao túng (theo quan điểm của họ, đây là người có quyền lực và sự kiểm soát).

Thứ hai, những kẻ thao túng coi cuộc sống là một trò chơi có tổng bằng không, nên trong hầu hết những lĩnh vực quan trọng (mà với họ thì chủ yếu bao gồm quyền lực, khả năng kiểm soát và sự vượt trội), họ tin rằng luôn có người thắng kẻ thua.

Thứ ba, kẻ thao túng luôn có suy nghĩ người khác tồn tại để phục vụ hoặc đáp ứng nhu cầu của họ. Những kẻ thao túng hoàn toàn thiếu khả năng cảm thông hoặc hiểu được cảm nhận của người khác.

Yếu tố thứ tư, liên quan mật thiết với yếu tố thứ ba, đó là những kẻ thao túng ý thức lớn về đặc quyền. Với lối tư duy đặc quyền này, kẻ thao túng tin rằng mình đặc biệt và do đó xứng đáng nhận được những đãi ngộ từ người khác.

Và yếu tố thứ năm, kẻ thao túng tin rằng những động cơ và niềm tin của người khác giống với cách cư xử của mình và luôn có tâm lý không tin tưởng người khác vì nghĩ rằng người khác luôn hành động với tinh thần cạnh tranh và tư lợi, cho nên họ chủ động chiếm lợi thế về mình.