Cải Cách Giáo Dục Ở Các Nước Phát Triển

Bắt đầu khoảng 30 năm cuối thế kỷ XX, đặc biệt là những năm đầu thế kỷ XXI hầu như tất cả các nước phát triển như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản, Ôxtrâylia... đều tiến hành nhận thức lại vai trò, sứ mệnh của giáo dục và coi giáo dục là nền tảng của mọi sự phát triển xã hội. Rất nhiều chương trình cải cách giáo dục được thực hiện nhằm chấn hưng toàn diện nền giáo dục đất nước, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển mới và sự thay đổi nhanh chóng, liên tục của kinh tế - xã hội dưới tác động mạnh mẽ của Khoa học - Kỹ thuật, đặc biệt là của Công nghệ thông tin trong xu hướng toàn cầu hoá tri thức. Nhiều ý tưởng mới mẻ, sâu sắc về chấn hưng nền giáo dục truyền thống già cỗi đã được thảo luận rộng rãi với tư cách là các vấn đề học thuật cốt lõi làm cơ sở cho việc hoạch định đường lối, chính sách cải cách và phát triển giáo dục đất nước. Hàng loạt các công trình, các văn kiện quan trọng về tư tưởng chấn hưng giáo dục đã được công bố để các nhà hoạch định chính sách giáo dục, các nhà nghiên cứu, quản lý giáo dục các cấp và các nhà làm chương trình, viết Sách giáo khoa thảo luận. Các công trình, các văn kiện này củng được một số nước như Trung Quốc dịch ra làm tài liệu nghiên cứu phục vụ cho công cuộc cải cách giáo dục nước minh.

Việt Nam đã trải qua nhiều cuộc cải cách giáo dục, sớm nhất là cải cách giáo dục 1950, chuyển nền giáo dục phong kiến - thực dân sang nền giáo dục dân tộc, dân chủ nhân dân cho tất cả mọi người. Những cuộc cải cách này đã đem lại sự thay đổi quan trọng về tính chất, mục tiêu, phương châm của giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam vào các giai đoạn lịch sử cụ thể.

Công cuộc phát triển đất nước trong thời kỳ hiện đại đòi hỏi giáo dục Việt Nam phải nhanh chóng tạo ra nguồn nhân lực dồi dào, đủ lớn về lượng, đa dạng về ngành nghề, đặc biệt là có trình độ chuyên môn và năng lực quản lý. Điều này đã được chính phủ Việt Nam ý thức rất rõ và thể hiện đầy đủ trong các văn kiện quan trọng của Đảng, Nhà nước và các văn bản pháp qui như Luật Giáo dục, Luật Khoa học và Công nghệ, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu.

Để giáo dục đảm trách được sứ mệnh là nền tảng của mọi phát triển xã hội, như nhiều nhà nghiên cứu đã khuyến cáo, Việt Nam phải thay đổi căn bản tư duy giáo dục truyền thống (cũ), mà sản phẩm đặc trưng của nó là một nền giáo dục khép kín, khoa cử, tinh hoa dành cho số ít người, học một lần đê làm cho cả đời... bằng tư duy giáo dục hiện đại, xây dựng một nền giáo dục mở, hữu dụng, đại chúng, cho tất cả mọi người trong một môi trường giáo dục thân thiện, cả nước là một xã hội học tập, tự học và học suốt đời trở thành phẩm giá, lẽ sống và niềm vui của mọi người. Muốn vậy, Việt Nam phải làm một cuộc cách mạng hay cuộc chấn hưng giáo dục thực sự, toàn diện và triệt để theo tinh thần: Cách mạng là thay đổi cái củ thành cái mới, biến cái xấu thành cái tốt như Bác Hồ đã nói.

Để giúp các nhà hoạch định chính sách giáo dục quốc gia, các nhà nghiên cứu, quản lý giáo dục các cấp cũng như những người được giao biên soạn chương trình và tài liệu học tập cho nhà trường Việt Nam có tài liệu tham khảo chúng tôi dịch và xuất bản 7 cuốn sách giới thiệu các văn kiện nổi tiếng về cải cách giáo dục ở các nước phát triển: Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Ôxtrâylia, Nhật Bản do Trung tâm Nghiên cứu phát triển giáo dục quốc gia Trung Quốc tuyển chọn, biên dịch, Nhà xuất bản Giáo dục Nhân dân Trung Quốc ấn hành năm 2003. Nội dung các cuốn sách trình bày tư tưởng, quan điểm chủ đạo, những vấn đề cốt lõi, những con đường và những công việc các nước Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Ôxtrâylia, Nhật Bản đã tiến hành để thay đổi nền giáo dục của mình theo hướng hiện đại hoá, làm cho giáo dục trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, điều kiện bảo đảm phát triển bền vững đất nước, tạo ra năng lực cạnh tranh bình đẳng với các quốc gia trong thời hội nhập. Những cuốn sách này có thể coi là cơ sở lý luận và thực tiễn của công cuộc cải cách nền giáo dục một nước. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trân trọng giới thiệu tới các nhà làm chính sách giáo dục, các cơ sở giáo dục và đông đảo bạn đọc quan tâm đến công cuộc cải cách giáo dục ở Việt Nam các cuốn sách nói trên để tham khảo.

Hà Nội, 20 tháng 11 năm 2009

TM. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam

Tổng Giám đốc NGỔ TRẤN ÁI

TỔNG MỤC LỤC

■ Đất nước đang ở vào thế lâm nguy: Thực hiện cải cách giáo dục là tất yếu - Ủy ban Giáo dục chất lượng cao của Mỹ

■ Dốc sức vào học tập: Phát huy tiềm lực giáo dục Đại học của nước Mỹ - Nhóm nghiên cứu giáo dục đại học chất lượng cao của Mỹ

■ Trường Cao đẳng đại học - Kinh nghiệm giáo dục sinh viên đại học của Mỹ - Quỹ Xúc tiến dạy học Carnergie - E.L. Boyle

■ Chính phủ chuẩn bị cho việc đào tạo giáo viên cho thế kỉ XXI của nhà nước - Báo cáo của Nhóm công tác "Giáo dục là một chuyên ngành”, Diễn đàn giáo dục và kinh tế Carnergie

Báo cáo về cải cách giáo dục của Mỹ