Candide - Chàng Ngây Thơ

Cuốn Candide - Chàng ngây thơ của ông nhằm mục đích trả lời cho triết thuyết của Rousseau về Thượng đế và nhất là để phản đối chủ trương của triết gia Leibniz, theo đó mọi sự trên đời đều sẽ càng ngày càng hoàn thiện hơn, nên con người phải lạc quan.

Ông đưa ra một nhân vật chính, có tính tình chất phác, quá lạc quan, thật thà đến mức ngây thơ nên người ta phải gọi là “chàng Ngây Thơ”. Chàng trải qua bao nhiêu tai biến, hoạn nạn mà vẫn cứ khờ khạo, tin vào lời của thầy mình là triết gia Pangloss dạy rằng cứ lạc quan, thế gian sẽ hoàn thiện. Chàng đã gặp bao nhiêu ngang trái, bao nhiêu bất công, nghịch cảnh, bị hoạn nạn, gian nan, chìm nổi song vẫn không tìm được hạnh phúc mà chàng đặt vào một người đẹp, người yêu tha thiết của chàng.

Lưu lạc vào một thế giới hoàng kim (xứ Eldorado, một xứ tưởng tượng) chàng lấy về được ngọc vàng châu báu kim cương, đủ thành một tài sản đưa chàng lên địa vị người giàu mạnh nhất thế giới; vậy mà, đến khi tìm được người đẹp, thì nàng hết nhan sắc, trở thành nô lệ, từng bị bán đi bán lại nhiêu lần; cuộc sống sóng gió của nàng đã làm cho nàng hết đẹp, lại còn sinh tính nóng nảy, cục cằn. Lúc này đã hết tiền, chàng chỉ có thể mua một miếng vườn để cùng vợ và các bạn cũ sống đời an phận thủ thường.

Cuốn Candide khai thác các thực tại xã hội, chiến tranh chết chóc, động đất, dịch hạch, một thuỷ sư đô đốc bị xử bắn, một nữ tài tử chết không có quan tài, một công nhân bị chủ chặt tay chân. Bao nhiêu bất công trong một chê độ phong kiến tàn ác.

Tác giả đưa ra một bài học: sống trên đời, nên bác bỏ các thuyết lý viển vông, quá cao xa, nên sống thực tế và trông vào sự làm việc mới tạo được hạnh phúc.

Cần nói thêm rằng cuốn Candide xúc phạm đến nhiêu nhà quyền quý, nên tác giả khi xuất bản phải ký một biệt hiệu khác, chứ không ký là Voltaire, vì sợ bị trả thù. Ông lo xa cũng đúng vì cuốn Candide ngày 2 tháng Ba năm 1759 bị hội đồng Genève tố cáo và ra lệnh hỏa thiêu (đem đốt ở nơi công cộng).

Mục lục

Lời nhà xuất bản

Giới thiệu tác giả và tác phẩm

Viết sự ngây thơ

Chương I

CHÀNG NGÂY THƠ ĐƯỢC NUÔI NẤNG TRONG MỘT TÒA LÂU ĐÀI TỐT ĐẸP

Chương II

CHÀNG NGÂY THƠ SỐNG CHUNG VỚI NGƯỜI BẢO GIA LỢI

Chương III

CHÀNG NGÂY THƠ THOÁT KHỎI TAY NGƯỜI BẢO GIA LỢI

Chương IV

CHÀNG NGÂY THƠ GẶP LẠI THẦY CŨ, TRIẾT GIA PANGLOSS

Chương V

BÃO TỐ, ĐẲM TÀU, ĐỘNG ĐẤT, KHIẾN CHO PANGLOSS, JACQUES VÀ CHÀNG NGÂY THƠ RA SAO

Chương VI

NGƯỜI TA TIẾN HÀNH VỤ THIÊU SỐNG HAY HO NHƯ THẾ NÀO ĐẾ NGĂN ĐỘNG ĐẤT

VÀ CHÀNG NGÂY THƠ ĐÃ BỊ ĐÒN ĐÍT RA SAO

Chương VII

CHÀNG NGÂY THƠ ĐƯỢC BÀ GIÀ CHĂM SÓC VÀ GẶP LẠI NHỮNG NGƯỜI CHÀNG YÊU QUÝ

Chương VIII

CÂU CHUYỆN VỀ CÔ CUNÉGONDE

Chương IX

CHÀNG NGÂY THƠ GIẾT MỘT LÚC HAI MẠNG NGƯỜI

Chương X

CHÀNG NGÂY THƠ, CUNÉGONDE VÀ BÀ GIÀ CỰC KHỐ NHƯ THẾ NÀO KHI TỚI CADIX.

BA NGƯỜI XUỐNG TÀU VƯỢT BIẾN

Chương XI

CÂU CHUYỆN CỦA BÀ GIÀ

Chương XII 

CÂU CHUYỆN TIẾP VỀ NHỮNG ĐAU KHỔ CỦA BÀ GIÀ

Chương XIII

CHÀNG NGÂY THƠ BUỘC LÒNG PHẢI CÁCH BIỆT CUNÉGONDE VÀ BÀ GIÀ

Chương XIV

CHÀNG NGÂY THƠ VÀ ĐỒ ĐỆ CACAMBO ĐƯỢC CÁC GIÁO SĨ DÒNG TÊN ĐÓN TIẾP Ở PARAGUAY

Chương XV

CHÀNG NGÂY THƠ GIẾT ANH RUỘT CỦA NGƯỜI YÊU 

Chương XVI

CHUYÊN XẢY RA GIỮA HAI THẦY TRÒ KHI GẶP HAI THIẾU NỬ, HAI CON KHỈ VÀ ĐÁM NGƯỜI RỢ OREILLONS

Chương XVII

CHÀNG NGÂY THƠ VÀ THUỘC HẠ ĐẾN XỨ ELDORADO KỲ LẠ

Chương XVIII

THẦY TRÒ CACAMBO THẤY GÌ Ở XỨ ELDORADO

Chương XIX

HAI NGƯỜI ĐẾN SURINAM;

CHÀNG NGÂY THƠ LÀM QUEN VỚI MARTIN

Chương XX

ĐIỀU GÌ XẢY RA TRÊN BIỂN VỚI CHÀNG NGÂY THƠ VÀ MARTIN

Chương XXI

TÀU TỚI GẦN BỜ BIẾN PHÁP, HAI NGƯỜI VẪN ĐÀM LUẬN

Chương XXII

BIẾN CỐ XẢỴ ĐỂN CHO HAI NGƯỜI Ở NƯỚC PHÁP

Chương XXIII

CHÀNG NGÂY THƠ VÀ MARTIN TỚI MIỀN DUYÊN HẢI ANH RỒI BÒ ĐI NGAY

Chương XXIV

GẶP LẠI CÔ PAQUETTE TRONG TAY MỘT TU SĨ

Chương XXV

ĐI DU THUYỀN ĐẾN THĂM LÃNH CHÚA POCOCURENTÉ, NHÀ QUÝ TỘC THÀNH VENISE 

Chương XXVI

CHÀNG NGÂY THƠ VÀ MARTIN DÙNG BỮA VỚI SÁU NGƯỜI NGOẠI QUỐC

Chương XXVII

TRONG CUỘC HÀNH TRÌNH TỚI CONSTANTINOPLE, CHÀNG NGÂY THƠ GẶP LẠI NAM TƯỚC VÀ PANGLOSS

Chương XXVIII

BIẾN CỐ XẢY RA CHO CHÀNG NGÂY THƠ, CUNÉGONDE, MARTIN, PANGLOSS...

Chương XXIX

CHÀNG NGÂY THƠ TÁI NGỘ CUNÉGONDE

Chương XXX

Kết luận

Niên biểu tóm tắt cuộc đời và tác phẩm của Voltaire