Bộ ba cuốn tiểu thuyết của nhà văn Đoàn Minh Phương:
- Và Khi Tro Bụi
- Đốt Cỏ Ngày Đồng
- Mưa Ở Kiếp Sau
Và khi tro bụi mở đầu câu chuyện bằng một cái chết. Một kiếp người vội vã tan thành tro bụi, nhưng với người thiếu phụ ở lại, mất một người chồng là mất đi mọi mối liên kết giữa mình với thế giới này. Không còn người quen, không có việc gì trên đời để làm, không nơi chốn nào để khiến cô quyết định đi và đến, “tôi biết mặt đất là một thứ khó chia tay, nên tôi sẽ sống trên những chuyến tàu”.
Trên những chuyến tàu vô định cô đã chọn cho mình một cái chết, như một dấu chấm hết. “Dấu chấm hết nào cũng muốn mang ý nghĩa của cái câu đi trước nó. Tôi muốn biết mình là ai để ngày tôi chết tôi biết rằng ai đã chết”. Cô đi tìm mình, muốn ghi chép mình ra trên giấy, để mình đọc được chính mình. Cô cần mua một cuốn sổ. Cuốn sổ dẫn cô gặp một chàng trai có người mẹ bị giết. Gặp một đứa trẻ lưu lạc bị bỏ rơi. Gặp một tâm hồn bị đọa đày. Gặp người chồng giết vợ, và gặp một cô giáo đang nắm giữ mọi bí mật...
Ai cũng có một quá khứ không dễ tỏ tường. Lúc nhỏ ai cũng mang sự trong sáng quyết liệt của tuổi trẻ, không chấp nhận dối trá. Lớn dần, họ bắt đầu hiểu sự thật là một thử thách ghê gớm họ không vượt qua được. Họ bắt đầu nghĩ ra cách có một sự thật nào dễ sống với nó hơn, thuận lợi hơn. Họ cắt xén, may vá lại sự thật như người ta may những chiếc áo vừa cho mình mặc. Nhưng vừa cho người này thì sẽ không vừa với người khác...
Và nữ nhân vật chính là người đi trong khu rừng đó với nỗi hoang mang. Chỉ vào giờ khắc cuối cùng của cô, cô mới biết mình cũng như họ, đã từ chối quá khứ của mình. Điều duy nhất có thể cứu được cô vào giờ khắc ấy chính là một sự trở về...
Đốt cỏ ngày đồng
NGÀY NÀO CÒN mang thân người, ngày ấy người ta còn có thể bị ức hiếp, đày đọa, cách chia. Không còn thân người, sẽ không còn thân phận. Tự do chỉ có thể tìm được khi chúng tôi đã bỏ đi cái thân xác biết đau đớn, quẫn bách, đói khát, tuyệt vọng, mong mỏi. Và nếu người ta chết đi không còn linh hồn, thì chúng tôi chết đi sẽ còn lại một ý niệm, tựa như là một tứ thơ. Không ai biết đến nó, đứng bên ngoài cân nhắc của loài người, tứ thơ ấy nguyên vẹn biết là bao. Người ta sống, và chết, vì một mục đích, một niềm tin nào đó, họ đem thân mình và cuộc đời mình để làm hiển thị một ý niệm, tại sao chúng tôi không sống, và rồi chết đi cho một tứ thơ của riêng chúng tôi thôi, duy nhất và nguyên vẹn, dù tứ thơ ấy không thể viết nên lời: nó là tiếng thở của thinh không.
Mưa ở kiếp sau là hành trình tìm lại bản ngã của một cô gái trẻ luôn bị mắc kẹt trong những câu hỏi thuộc về quá khứ. Có lẽ, khi người ta bắt đầu học cách đưa ra câu trả lời cho những nghi vấn trớ trêu mà số phận đặt ra, dù tiếng vọng cuối cùng chưa hẳn là một đáp án tiệm cận nhất với sự thật thì rốt cuộc, ta cũng dần tiến đến sự trưởng thành bản ngã - thời khắc cái tôi cá nhân phải tự phá vỡ vỏ trứng bảo bọc an toàn tưởng chừng vững chắc như một thành trì nhưng hóa ra lại chỉ mong manh như một làn sương dệt từ những mơ hồ bất quyết. Chỉ khi thành trì ấy sụp đổ, làn sương ấy lùi lại phía sau con người vừa bước ra từ sự tổn thương, chính khi ấy ta mới có thể nhìn rõ hơn thế giới với trọn vẹn hương sắc của nó.