Kỹ Năng Ra Quyết Định

Xét trên nhiều khía cạnh, công việc kinh doanh là tổng thể hàng loạt quyết định liên quan đến việc định hình phương hướng hoạt động của mọi tổ chức. Có những quyết định nếu được thực hiện đúng thời điểm sẽ tạo bước ngoặt to lớn đối với sự thành công và phát triển của một công ty, đồng thời còn giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh trên thương trường. Điển hình là quyết định tung brochure quảng cáo cho iPod - thiết bị lưu trữ nhạc kỹ thuật số của Apple. Chính quyết định sáng suốt này đã làm Apple hồi sinh và giá trị cổ phiếu trên thị trường chứng khoán nhanh chóng tăng vọt.

         Trong khi đó, những quyết định tệ hại thường kéo theo những hậu quả đắt giá. Năm 1995, Walt Disney tuyển Michael Ovitz vào vị trí Chủ tịch. Chưa đầy một năm sau, Disney đã phải hối tiếc về sự lựa chọn của mình và cho Ovitz thôi việc với khoản đền bù lên tới 140 triệu đô la - một số tiền quá lớn để trả giá cho một quyết định tồi tệ. Nhưng sự việc vẫn chưa dừng ở đó. Một nhóm cổ đông đã kiện hội đồng quản trị Disney vì đã chi quá nhiều tiền của họ cho một người làm việc không ra gì, theo như đánh giá của hội đồng quản trị. Vụ việc đó vẫn còn tiếp diễn cho đến thời điểm cuốn sách này được xuất bản, làm Walt Disney tốn hàng triệu đô la tiền án phí và đẩy ban lãnh đạo cũng như các giám đốc vào những cuộc trình diện và thẩm vấn tại tòa. Tập đoàn truyền thông lớn mạnh và nổi tiếng đã phải mang nhiều điều tiếng vì vụ bê bối này.

          Nhưng 140 triệu đô la của Walt Disney chỉ là một con số khiêm tốn so với những tổn thất mà các công ty phải gánh chịu khi đưa ra những quyết định thiếu chính xác liên quan đến những thỏa thuận sáp nhập và mua lại. Vụ sáp nhập năm 2002 giữa Hewlett-Packard và Compaq đã làm tiêu tán của các cổ đông HP 24 tỉ đô la cổ phiếu, tương đương 37% tổng tài sản của công ty. Hai năm sau vụ sáp nhập tốn kém đó, giá trị cổ phiếu của HP bị lọt khỏi danh sách S&P 500 trong khi đối thủ Dell lại rất phát đạt, và HP cũng không đề xuất được cải thiện lợi nhuận nào trong hoạt động sản xuất máy tính.

          Có hai lý do chính khiến người lãnh đạo đưa ra quyết định kém. Thứ nhất, họ không có đầy đủ dữ kiện thông tin cần thiết cho tình huống hiện tại; thứ hai, họ không thể dự đoán chính xác những diễn biến bất ngờ trong tương lai. Trong nhiều trường hợp, sự thất bại của quyết định sẽ đem đến nhiều kinh nghiệm, bài học giá trị cho người lãnh đạo nhưng vẫn rất cần những quyết định đúng đắn ngay từ ban đầu.

          Vậy làm thế nào để khả năng ra quyết định đạt đến mức độ chính xác và hoàn hảo? Dù biết rằng sự hoàn hảo là điều không bao giờ có thể xảy ra nhưng ta hoàn toàn có thể tiến dần đến điểm lý tưởng này nếu có phương pháp hợp lý để ra quyết định và ý thức về những cạm bẫy có thể gặp phải trong quá trình xem xét các phương án đề xuất để đưa ra quyết định cuối cùng.

          Cuốn Kỹ năng ra Quyết định trong bộ Cẩm nang Kinh doanh Harvard trình bày một quy trình quyết định hợp lý, đã được thử nghiệm qua thời gian – một quy trình có thể áp dụng cho hầu như bất kỳ tình huống phức tạp nào. Quy trình này bao gồm các công cụ giúp đánh giá, lựa chọn những phương án tốt nhất để đạt được mục tiêu của mình, đồng thời còn giúp hạn chế nhược điểm cá nhân và biết cách tổ chức việc ra quyết định. Và cuối cùng, cuốn sách sẽ hướng dẫn cách chuyển biến việc ra quyết định hiệu quả thành một thói quen trong tổ chức.

          Đây không phải là cuốn sách nặng tính học thuật. Nó thể hiện một mục tiêu thiết thực: giúp người có sự khởi đầu tốt bất cứ khi nào đối mặt với một quyết định quan trọng. Dù đang xem xét phương án mua lại một doanh nghiệp khác, thay thế hệ thống công nghệ thông tin, mua hoặc thuê thiết bị, tuyển người… thì quy trình và các khái niệm trong cuốn sách này cũng sẽ giúp bạn biết cách tiếp cận vấn đề chính xác và giảm thiểu tối đa khả năng đưa ra một quyết định tệ hại.

Mục lục

Lời giới thiệu

1. QUY TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH
Bước 1: Thiết lập bối cảnh để thành công
Bước 2: Nhìn nhận vấn đề hợp lý
Bước 3: Đề xuất các phương án
Bước 4: Đánh giá các phương án
Bước 5: Chọn phương án khả thỉ nhất

2.BỐI CẢNH ĐỂ THÀNH CÔNG
Mời những người thích họp tham gia
Bố trí không gian ra quyết định                       
Thống nhất về cách ra quyết định
Từ bảo vệ quan điểm đến đối thoại
Phương pháp dung hòa

3.NHÌN NHẬN VẮN ĐỀ HỢP LÝ
Mối nguy hiểm và những ưu thế
Không áp đặt cách nhìn nhận vấn đề
Vận dụng tư duy sáng tạo

4.ĐỀ XUẤT CÁC PHƯƠNG ÁN
Đề xuất nhiều phương án khác nhau
Huy động trí tuệ tập thể
Giao việc giải quyết nhiệm vụ cho nhóm sáng tạo
Những đặc điểm của một phương án khả thi

5. ĐÁNH GIÁ CÁC PHƯƠNG ÁN
Các biến số cần xem xét
Phân tích tài chính
Ma trận xác định mức độ ưu tiên
Bảng trao đổi
Biểu đồ cây quyết định
Sự trợ giúp cùa máy tính
Tính không chắc chắn của vấn đề

6. RA QUYẾT ĐỊNH
Ba biện pháp ra quyết định
Những cách khác để giải quyết sự bất đồng và thu hẹp sự khác biệt giữa các quan điểm
Chấm dứt tranh cãi
Sau khi quyết định

7.VẨN ĐỀ KHÔNG CHẮC CHẮN
Bước 1: Xác định các lĩnh vực không chắc chắn
Bước 2: Xác định những yếu tố không chắc chắn có khả năng tác động lớn nhất
Bước 3: Nổ lực giảm thiểu các yếu tố không chắc chắn đóng vai trò quan trọng nhất
Lắng nghe trực giác

8.CÁC NHƯỢC ĐIẾM CỦA CON NGƯỜI
Tạo điểm tựa và điều chỉnh
Tự tin thái quá
Chi phí chìm
Xu hướng tìm bằng chứng xác nhận
Suy luận chủ quan

9. CÁC CẠM BẪY CỦA TỔ CHỨC
Ảnh hưởng của tập thể
Tư duy nhóm
Khen thưởng những người lạc quan và xử lý nhưng kẻ bi quan

10. HƯỚNG ĐẾN MỘT TỔ CHỨC THÔNG MINH HƠN
Kinh nghiệm của General Motors
Kinh nghiệm cải thiện tổ chức
Những công việc cần phải làm của nhà lãnh đạo


PHỤ LỤC A: Các công cụ tài chính để đánh giá các phương án
PHỤ LỤC B: Các công cụ thực hiện hữu ích