Miếng nhớ miếng thương

Trám mua về sống nhăn, cứng và chát. Muốn ăn phải biết cách "ủ" cho chín nhừ. Để trám sống vào liễn, nấu nước tới vừa nóng tay (khoảng gần bảy mươi độ) đổ ngập, ngâm qua đêm là trám vừa chín tới. Nói nghe dễ ợt, nhưng ủ được mớ trám cho khéo cũng không phải dễ. Khéo ủ, trám ngon mềm bùi béo. Ủ kém trám sượng cứng hoặc chín nục, còn chi là ngon nữa.
Ở vùng đồi núi, ẩm thực của con người thật dẫn dã nhưng không kém phần ngon miệng. Miếng trám ủ chín, chấm tương, chấm muối vừng thơm phức vừa bùi vừa ngậy, đậm đà vừa miệng. Khách dưới xuôi tới thăm nhà, mời lót dạ đĩa xôi trám nóng hổi, tạo được thích thú bất ngờ. Xôi đậu xanh, đậu đen, đậu lạc... có vị bùi thuần phác. Vị bùi của xôi trám sắc sảo hơn, thoang thoảng hương lạ của đồng rừng.
Về xuôi, quả trám được bàn tay các bà các chị các cô thị thành nấu nướng điệu đàng hơn. Trám ủ chín được tách thành đôi theo chiều dọc. Thịt lợn nạc bằm nhuyễn với hành khô, mộc nhĩ, tiêu xay, gia giảm cho khéo rồi nhồi vào nửa phần trái trám. Xếp trám nhồi lên đĩa, cho vào quả hấp chín. Trên cái đĩa men sứ trắng ấy xếp đầy những múi trám nhồi còn nóng, bốc hơi nghi ngút, gợi nước, dưới ánh hoàng hôn mờ sương tím. Miếng trám nhồi hòa quyện thật tài tình vị đài các chốn thị thành với mùi hoang sơ nơi đồng rừng, tuy chẳng là sơn hào hải vị, nhưng cũng đáng được tôn vinh là miếng ngon của mùa thu xứ Bắc"

(Trích "Miếng nhớ miếng thương")