Người Do Thái Với Tiền Bạc Và Thế Giới - Jacques Attali (Bìa Cứng)

Vì sao một dân tộc chỉ chiếm chưa đến 0,2% dân số thế giới lại luôn hiện diện ở những bước ngoặt quan trọng của lịch sử kinh tế?

Suốt nhiều thế kỷ, người Do Thái thường được gắn với những định kiến về tiền bạc, ngân hàng hay quyền lực tài chính. Nhưng liệu đó là kết quả của một “đặc tính dân tộc”, hay là hệ quả của hàng nghìn năm lưu đày, cấm đoán và thích nghi?

Trong Người Do Thái Với Tiền Bạc Và Thế Giới, Jacques Attali - nhà kinh tế học, sử gia và cựu cố vấn của Tổng thống Pháp François Mitterrand - đưa người đọc vào một hành trình kéo dài hơn ba thiên niên kỷ để lý giải mối quan hệ giữa người Do Thái, tiền bạc và sự hình thành của nền kinh tế hiện đại.

Đây không phải là một cuốn sách về bí quyết làm giàu, cũng không nhằm củng cố những huyền thoại xoay quanh “quyền lực tài chính Do Thái”. Thay vào đó, Attali đặt câu hỏi: điều gì đã khiến một cộng đồng liên tục bị lưu đày, tước đoạt đất đai và loại khỏi nhiều ngành nghề lại trở thành những người tiên phong trong thương mại, tín dụng và tài chính?

Bắt đầu từ Kinh Thánh và lịch sử hình thành dân tộc Do Thái, tác giả lần theo những biến động lớn của thế giới: từ các đế chế cổ đại, thời Trung Cổ, cuộc trỗi dậy của các trung tâm tài chính châu Âu, cho đến sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, Phố Wall và nền kinh tế toàn cầu ngày nay. Mỗi giai đoạn đều cho thấy tiền bạc không chỉ là một công cụ kinh tế mà còn phản ánh cách con người tổ chức xã hội, thực thi quyền lực và kiến tạo các giá trị đạo đức.

Một trong những điểm đặc sắc của cuốn sách là cách Attali kết nối lịch sử, kinh tế, tôn giáo và ngôn ngữ. Ông cho thấy trong truyền thống Do Thái, tiền bạc không bị xem là điều xấu xa, nhưng cũng không bao giờ được coi là mục đích tối hậu. Giá trị của nó chỉ được khẳng định khi phục vụ cho sự sống, công lý và trách nhiệm cộng đồng.

Đồng thời, tác phẩm cũng là một công trình phản biện mạnh mẽ đối với những định kiến bài Do Thái tồn tại suốt nhiều thế kỷ. Thay vì những giả thuyết âm mưu, Jacques Attali chứng minh rằng vị thế kinh tế của người Do Thái là kết quả của hoàn cảnh lịch sử, các quy định pháp luật và quá trình thích nghi lâu dài của một cộng đồng luôn phải tìm cách sinh tồn.

Trích dẫn sách

Trước hết, sự giàu có luôn được chào đón. Thượng Đế, đáng tạo hóa của mọi của cải, đã ban Trái đất cho con người, để họ khai thác giá trị và biến nó thành di sản chung. Đặc biệt là tiền bạc - một bộ máy giúp chuyển hóa cái thiêng liêng thành cái trần thế, giải phóng con người khỏi những ràng buộc, chế ngự bạo lực, tổ chức sự đoàn kết và đáp ứng các yêu sách của những người không thuộc chủng tộc Do Thái - chính là một phương tiện tuyệt vời để phụng sự Thượng Đế. Nó là một dòng chảy thiết yếu nuôi sống các mạng lưới quan hệ. Do đó, cũng giống như các văn bản trước đó, Talmud không hề lên án người giàu, cũng không tôn vinh người nghèo.

Thế nhưng, sự giàu có không phải là một phần thưởng: đó là một trọng trách. Người giàu không cần phải xin lỗi vì sự giàu có của minh; họ chỉ đơn giản là phải gánh vác một phần trách nhiệm lớn hơn trong việc quản lý thế giới; không một người giàu nào có quyền thoái thác sứ mệnh này. Trở nên giàu có, vì vậy, không phải là dấu hiệu của một ân sủng thiêng liêng, mà là một bổn phận thiêng liêng: người giàu chỉ có được đặc quyền là có khả năng đề trở nên hữu ích, để có thể giúp đỡ người khác.

Thông tin tác giả Jacques Attali

Jacques Attali (sinh năm 1943) là nhà kinh tế học, nhà sử học, nhà tư tưởng và một trong những trí thức công chúng có ảnh hưởng lớn của nước Pháp đương đại. Sinh ra trong một gia đình Do Thái tại Algiers (Algérie thuộc Pháp), ông tốt nghiệp các trường danh giá như École Polytechnique, Sciences Po và École Nationale d’Administration (ENA), đồng thời nhận bằng Tiến sĩ Kinh tế. Trong suốt mười năm (1981–1991), Attali là Cố vấn đặc biệt của Tổng thống Pháp François Mitterrand và sau đó trở thành Chủ tịch đầu tiên của Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu (EBRD), tổ chức hỗ trợ quá trình chuyển đổi kinh tế tại Đông Âu sau Chiến tranh Lạnh.

Là tác giả của hơn 80 đầu sách được dịch ra nhiều ngôn ngữ, Jacques Attali nổi tiếng với cách tiếp cận liên ngành, kết hợp lịch sử, kinh tế, chính trị, triết học và văn hóa để lý giải những chuyển động dài hạn của thế giới. Trong Người Do Thái với Tiền bạc và Thế giới, ông vận dụng nền tảng học thuật và kinh nghiệm nghiên cứu của mình để khảo sát hơn ba thiên niên kỷ lịch sử, từ đó lý giải mối quan hệ giữa người Do Thái, tiền bạc và sự hình thành của nền kinh tế hiện đại. Đây được xem là một trong những công trình quan trọng nhất của Attali về lịch sử kinh tế và văn minh phương Tây.