Những Khai Thị Từ Đức Liên Hoa Sanh Về Con Đường Đại Toàn Thiện

Đại Toàn Thiện (Dzogchen, Great Perfection), Đại Ấn (Mahamudra) của Tây Tạng cùng với Thiền của Việt nam và Trung Hoa từ nền tảng đều giống nhau, vì chúng đều có cùng nguyên lý căn bản: “Bất lập văn tự. Giáo ngoại biệt truyền. Trực chỉ nhân tâm. Kiến Tánh thành Phật”.

“Bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền”: đối với Tây Tạng là sự chỉ dạy trực tiếp bằng miệng giữa thầy và trò. “Trực chỉ nhân tâm” là câu nói lặp lại nhiều trong các lời chỉ dạy: hãy nhìn thẳng vào tâm con (look into your mind). Và “kiến Tánh thành Phật” là sự nhìn thấy, chứng ngộ Phật tánh Tự Tâm.

Giống nhau trong cách tu hành. Với Thiền, thấy Tánh, thấy Đạo, thấy thực tại, gọi là Đốn ngộ. Sau đó là Tiệm tu (hay Diệu tu) cho đến giác ngộ viên mãn. Với Đại Toàn Thiện, trước tiên cũng là cái thấy thực tại hay tánh Không (view), sau đó là 8 giai đoạn tiệm tu gồm thiền định, hạnh và quả. Trong lịch sử Phật giáo Tây Tạng, cũng có những nhân vật Đốn tu, Đốn chứng, nghĩa là đi suốt cả ba giai đoạn cái thấy, thiền định và hạnh trong một lần.

Giống nhau trong cách đặt tên. Thiền là Tối thượng thừa, theo cách nói của Lục Tổ Huệ Năng. Và trong sách này ngài Padmasambhava cũng gọi Đại Toàn Thiện là Tối thượng thừa, xếp nó vào hàng cao nhất, tinh túy nhất, trong chín thừa của Phật giáo Tây Tạng.

Chúng ta thấy giáo lý đạo Phật dầu bất cứ trong trường phái nào cũng đều giống nhau ở những nguyên lý căn bản. Có điều, nhờ những đường lối tiếp cận khác biệt đã tạo thành sự phong phú của Phật giáo. Cũng với sự tiếp cận Phật tánh, mà cách tiếp cận của Tây Tạng có những điều khác biệt hơn do đó tạo thành những đặc trưng riêng của Phật giáo Tây Tạng. Ví dụ giai đoạn tiệm tu ở trong Thiền được ít nổi đến, nhiều khi quá bí mật, còn trong Đại Toàn Thiện điều đó được nói rất rõ ràng. Chỉ một điều - trong rất nhiều điều - là “đem tất cả chướng ngại vào con đường”, cũng soi sáng rất nhiều cho một hành giả tiệm tu. Qua Đại Toàn Thiện chúng ta có thể thấy tu trong mọi mặt của đời sống là như thế nào, kể cả những chuyện tưởng chừng như rất nhỏ nhặt là ăn uống và ngủ nghỉ.

Với Đại Toàn Thiện, chúng ta có thề hiểu thêm về lối tu của Thiền Việt Nam, mà nay phần nhiều chỉ còn lại trong các thiền sử như Thiền uyển tập anh... Xa hơn, chúng ta thấy Thiền, và Mật, Đại Toàn Thiện và Tantra đều là sự thực hiện của Đại thừa. Mật thừa là sự thực hiện, sự thành tựu Trí tuệ của Đại thừa qua Phương tiện. Mật thừa và Đại thừa đều nhắm đến Phật tánh, cả hai cái đền có những điểm chung và những điểm riêng, những cách tiếp cận có thể mạnh hay yếu trong một vài phương diện, nhưng mục đích chỉ là Phật tánh. Bởi thế Đức Padmasambhava đã nói đến Mật thừa của Đại thừa, và “không có sự xung đột giữa các thừa”. Từ đó, nếu nghiên cứu một cách nghiêm túc không thành kiến sự thực hành sâu xa của Mật thừa, chúng ta có thể hiểu rõ thêm về Đại thừa, là cái nguồn của Phật giáo Việt Nam.

Với cái nhìn đó, chúng tôi dịch bản văn “kho tàng” này với ước mong làm phong phú và kích hoạt cho sinh hoạt của đời sống tâm linh hiện thời.

Nguyện rằng tất cả đều được an lạc trong Pbáp.