Sơ Học Luân Lý

Sách Sơ Học Luân Lý do tác giả Trần Trọng Kim biên soạn nhằm mục đích hướng dẫn cho học sinh lớp tiểu học thời kỳ nửa đầu thế kỷ XX những hiểu biết cơ bản về đạo đức và ứng xử thiết yếu cho học trò tuổi mới cắp sách đến trường theo tinh thần "Tiên học lễ, hậu học văn." Những bài học về nhận thức và ứng xử trong sách Sơ Học Luân Lý với lời lẽ đơn giản, cô đọng, dễ hiểu, dễ nhớ, những câu chuyện và tên nhân vật thật gần gũi với câu chuyện hàng ngày và cách xưng hô bình dân của người Việt. Nhờ vậy, học sinh học xong là nhớ bài ngay, mỗi bài học đều có phần những câu hỏi để gợi ý và kiểm tra giúp học sinh hiểu và nhớ bài lâu.

Những bài học trong sách Sơ Học Luân Lý của Trần Trọng Kim đã ghi vào tâm khảm bao tầng lớp học sinh những bài học nhân văn cao quý. Tuy những vấn đề lễ giáo trong Sơ Học Luân Lý được đặt ra cách nay hàng thế kỷ nhưng đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Những giá trị cốt yếu của nó xoay quanh các mối quan hệ, ứng xử với gia đình như: ông bà, cha mẹ, anh em, dòng họ. Với học đường như: thầy giáo, ngôi trường mình học và bạn học. Với bản thân như: vệ sinh, thể dục, các đức hay tính tốt như: trung thực, anh dũng, công bằng. Và cuối cùng, cao hơn là với đồng bào, quê hương đất nước. Trước cả việc học chữ, việc học đạo đức ứng xử rất quan trọng và cần thiết, vì có ứng xử tốt và công bằng với bản thân và tha nhân mới giúp tạo ra một môi trường nhân ái, hòa hợp, cũng nhờ đó việc học văn hóa và kỹ nghệ mới được ổn định và tiến bộ nhanh.

“Việc tái xây dựng một nền văn hóa - đạo đức lành mạnh cho nước Việt Nam trên cơ sở kết hợp giữa tính hiện đại và tính truyền thống đang là mối quan tâm hàng đầu của các nhà hoạt động văn hóa - giáo dục - tôn giáo, và cũng là đường lối căn bản xây dựng văn hóa - giáo dục của Nhà nước hiện nay. Nhưng để hiểu được văn hóa - đạo đức truyền thống của dân tộc ta một cách cụ thể như thế nào thì hiện chúng ta có rất ít tài liệu để tham khảo, học hỏi.

Quyển “Sơ học luân lý” của Trần Trọng Kim vì vậy có thể coi là bộ sách ‘tập đại thành’ một cách sơ giản, hay như một bảng lược đồ ngắn gọn dễ hiểu và chính xác nhất về diện mạo luân lý truyền thống Việt Nam, mà ngày nay chúng ta vẫn có thể coi là tài liệu tham khảo có giá trị nhất, từ đó rút tỉa để tiến tới xây dựng một nền văn hóa phù hợp nhất cho dân tộc Việt Nam.”

- Trần Văn Chánh

Thông tin tác giả

Trần Trọng Kim

Sinh (1882-1953), người làng Kiều Lĩnh, xã Đan Phố, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Là một học giả uyên thâm cả tân học lẫn cựu học, ông dành cả cuộc đời cho ngành giáo dục và cho nền văn hóa Việt Nam trong nửa đầu thế kỷ XX. Khởi đầu sự nghiệp trứ tác từ năm 1914 khi phụ trách mục “Học khoa” trên Đông Dương tạp chí bên cạnh Việt Nam sử lược (1920) và Nho giáo (1930-1933) là hai công trình đồ sộ và quan trọng nhất. Ông còn là tác giả của nhiều cuốn sách có giá trị vượt thời gian như Sơ học luân lý (1914), Sư phạm khoa yếu lược (1916), Quốc văn giáo khoa thư (1916), Truyện Thúy Kiều (1925, soạn chung với Bùi Kỷ), Phật lục (1940), Việt Nam văn phạm (1940, soạn chung với Phạm Duy Khiêm, Bùi Kỷ), Một cơn gió bụi (1949-1969), v.v.

Trần Trọng Kim còn là một chính trị gia, một nhà giáo mẫu mực, có uy tín trong xã hội. Cuộc đời ông là tấm gương về tư cách của một học giả.