Thế Giới Phẳng

"Thế giới phẳng” của Thomas L. Friedman giống cái bánh mỳ nóng mới ra lò, người mua háo hức như đã từng háo hức với “Chiếc xe Lexus và cây ô-liu” cũng của ông ta cách đây dăm năm. “Phẳng” với ý nghĩa quá trình toàn cầu hóa kinh tế kéo theo quá trình toàn cầu hóa mọi mặt đời sống xã hội loài người trên hành tinh này đi vào “luật chơi chung”.

Thế giới ngày càng nhiều chuẩn mực chung và những đòi hỏi chung như một lẽ tất yếu - dù là trong khuôn khổ quan hệ song phương hay trong quan hệ đa phương.

Quá trình này không đòi hỏi, không chào mời ai tham gia cả. Quá trình này chỉ lạnh lùng đặt ra cho mỗi quốc gia, mỗi doanh nghiệp, mỗi cá nhân con người sự lựa chọn: Tham gia thì lợi và hại như thế này, không tham gia thì lợi và hại như thế kia; sẽ thăng hoa hay sẽ bị đào thải tùy thuộc vào sự lựa chọn. Không ai có thể một mình một chợ, càng không thể “trúc xinh trúc đứng một mình vẫn xinh!”. Đương nhiên trong cái cái chợ chung này lợi thế bao giờ cũng thuộc về giàu có và khôn ngoan.

Có thể ai đó sẽ hỏi: Thế còn đạo đức nằm ở đâu? Xin mọi người tự tìm câu trả lời. Riêng tôi xin thưa cho phần mình: Đạo đức có thể được nuôi dưỡng trong giàu có và khôn ngoan của trí tuệ… và hình như khó bảo vệ được trong cái nghèo và lạc hậu.

Khác chăng so với thời “tròn” - xin tạm gọi như vậy, thời “phẳng” ngày nay giàu có hầu như trước hết phụ thuộc vào tầm nhìn toàn cầu, vào trí tuệ, vào khoa học và công nghệ - nhất là công nghệ thông tin, năng lực quản trị và kinh doanh - kể cả với ý nghĩa khai thác nguồn theo chiều mở (opensourcing), khai thác nguồn theo chiều sâu (insourcing), luôn luôn chủ động tạo ra “cầu” mới, xâu chuỗi “cung”… được T. L. Friedman mô tả khá sinh động khi nói về 10 “lực” làm “phẳng” thế giới.

Đương nhiên, cũng vì “phẳng”, nên cơ may và rủi ro ngày nay đổi chỗ cho nhau nhanh nhạy chẳng kém sự lưu chuyển trên mạng là bao. Tất cả chính là sức ép của thế giới “phẳng”, tuy nó chẳng chào mời ve vãn ai cả. Thế nhưng trong ba thập kỷ vừa qua nó đã gây nên không ít sóng gió trên thế giới, có cả sóng thần (tsunami) nữa. Bước vào thế kỷ 21 sức ép này phức tạp hơn.

“Phẳng” đến mức những khái niệm “địa kinh tế” hay “địa chính trị” vốn chi phối mọi mối quan hệ quốc tế thời chiến tranh lạnh, ngày nay không thích hợp, khó tồn tại nếu không bổ sung thêm nội dung mới, thậm chí trong nhiều trường hợp đã bị thay thế bởi những khái niệm khác trong khung khổ những cam kết mới, những ký kết mới của trật tự thế giới một siêu đa cường - kể cả khung khổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) những Hiệp định thương mại song phương (BTA), Hiệp định Thương mại tự do (FTA)…

Thomas L. Friedman là một trong những nhà bình luận hàng đầu của nước Mỹ về Quan hệ quốc tế. Là một tay bút bình luận có uy tín của The New York Times, ông đã ba lần dành được giải thưởng Pulitzer:

- 1983: Giải Pulitzer cho những bài viết về tình hình cuộc chiến Israel - Lebanon

- 1988: Giải Pulitzer cho những bài viết về phong trào Intifada của người Palestine

- 2002: Giải Pulitzer cho những bài bình luận sắc bén và khôn ngoan về tác động toàn cầu của sự đe dọa của chủ nghĩa khủng bố

Bên cạnh đó, ông cũng giành được những giải thưởng quan trọng khác như George Polk Award, được Nữ hoàng Elizabeth II tặng thưởng Huân chương... Ông cũng đã có nhiều đóng góp tích cực trong việc tháo gỡ mâu thuẫn giữa Israel với khối Ả Rập. 

Lời giới thiệu

Quá trình làm phẳng thế giới diễn ra như thế nào?

Một: Khi tôi đang ngủ

Hai: Mười nhân tố làm phẳng thế giới

Ba: Ba sự hội tụ

Bốn: Sự sắp xếp vĩ đại

Mỹ và Thế giới phẳng

Năm: Mỹ và Tự do thương mại

Sáu: Những kẻ tiện dân

Bảy: Bán cầu não phải

Tám: Cuộc khủng hoàng thầm lặng

Chín: Đây không phải là một cuộc diễn tập

Các nước đang phát triển và thế giới phẳng

Mười: Đức Mẹ đồng trinh Guadalupe

Các công ty và thế giới phẳng

Mười một: Các công ty đối phó như thế nào?

Địa chính trị và thế giới phẳng

Mười hai: Thế giới không phẳng

Mười ba: Toàn cầu hóa các yếu tố địa phương

Mưới bốn: Lý thuyết Dell về ngăn ngừa xung đột

Kết luận: Trí tưởng tượng

Mười lăm: 9/11 đối nghịch với 11/9

Lời cảm ơn