Toàn Việt Thi Lục (Tập 3) - Lê Quý Đôn

Toàn Việt thi lục, là bộ sưu tập quan trọng của học giả Lê Quý Đôn 黎貴惇 (1726-1784) về thơ ca Việt Nam từ Lý - Trần đến thời Lê. Sau khi sưu tầm công phu, sắp xếp lại, Lê Quý Đôn viết lời Tựa, có câu: “Nước Việt ta từ khởi đầu (lập quốc tới nay), (nền) văn minh không thua kém Trung Quốc”. Ta nên nhớ là ở thời đó, ta chỉ mới biết có văn hóa, thơ ca Trung Hoa. Họ là một nền văn hóa “già”, có những thành tựu rạng rỡ, từ Kinh Thi qua Hán, Ngụy, Đường, Tống, Minh, Thanh… kế tiếp nhau không ngừng tỏa sáng với những đỉnh cao thiên tài.

Đánh giá của Lê Quý Đôn đầy lòng tự hào, xuất phát từ thực tế văn hóa Việt Nam, từ trình độ của tổ tiên ta tiếp biến, sáng tạo.
Toàn Việt thi lục ra tiếng Việt hiện đại để nghiên cứu, thưởng thức, làm giàu thêm văn hóa dân tộc mà cha ông chúng ta đã tốn bao nhiêu công phu xây dựng, là một việc cần kíp. Đảm nhận công việc đó, Trung tâm Nghiên cứu Quốc học đã làm xong và xuất bản 2 tập (1-2) và nay là tập 3.

Tập 3 bao gồm tác phẩm của các danh gia như: Chu An, Trương Hán Siêu, Phạm Sư Mạnh, Trần Nguyên Đán… và các tác gia đời Trần còn chưa được biết đến nhiều. Đó đều là những tác gia đáng ngưỡng mộ về thi tài và khí phách, về sự độc đáo của văn phong… Các vị là những người đã sống và chứng kiến một thời đại vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam, thế kỷ XIII rạng rỡ của nền văn minh Thăng Long, thế kỷ dân tộc ta 3 lần chiến đấu và chiến thắng quân Nguyên Mông xâm lược:

Đến nay bốn biển toàn dân,

Nhớ hoài năm bắt giặc trên sông này.