Viết và Đọc - Chuyên đề mùa đông 2022

Bài viết giới thiệu của nhà văn, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều:

BẠN CÓ BAO GIỜ NGHE NHỮNG CHIẾC BÌNH GỐM KHÔNG?

Viết & Đọc số mua Đông vừa ra khỏi nhà in cuối chiều nay. Đây là một số tôi mà rất thích. Tất nhiên hầu như cái gì mình làm ra mà mình chả thích. Sản phẩm của mình mà mình không thích thì hỏi còn ai thích được.

Hôm nay là một ngày làm việc đầy cảm xúc và nhiều suy nghĩ. Rất muộn tôi mới về đón cháu được. Lên xe cháu nói:"cháu chờ ông mãi, sao hôm nay ông về muộn thế ". Vì hàng ngày đi làm về đón cháu sớm hơn. Câu nói của cháu sẽ quyết định một đêm hạnh phúc. Không còn gì hạnh phúc hơn thế.

Cho dù bây giờ đã muộn, không phải giờ VÀNG cho việc đăng một stt, nhưng tôi vẫn muốn đưa ấn phẩm Viết & Đọc số mùa Đông 2022 lên ngay FB.

Mọi người quan tâm chỉ cần đọc tên các tác giả tham gia số này là có thể hình dung. Còn trang bìa là bức tranh của hoạ sỹ Nguyễn Mạnh Quỳnh. Tôi dùng bức tranh này vì thấy rất đẹp. Tôi chỉ đưa thư biên tập mà tôi được phân công viết cho số này.

Chúc mọi người một buổi tối ấm áp. Nghe nói ngày mai lạnh hơn.

Thư biên tập:

TIẾNG NÓI TỪ NHỮNG CHIẾC BÌNH GỐM 

Tôi thường có những khoảng lặng im kéo dài ngồi nhìn những chiếc bình gốm trong căn phòng. Đặc biệt là những buổi cuối chiều khi ánh hoàng hôn đang phủ xuống quanh nhà. Và lúc nào tôi cũng mang cảm giác những chiếc bình gốm là những người già đang ngồi để kể những câu chuyện về thế gian này. 

Ngay từ hồi nhỏ, tôi thường quanh quẩn bên những chiếc bình gốm. Lũ trẻ con chúng tôi thường ghé tai vào miệng bình để lắng nghe. Quả thực, có một âm thanh từ trong bình gốm tối đen vọng ra. Bây giờ, nếu không tin, bạn hãy ghé tai vào miệng bình thử xem, bạn sẽ nghe thấy một âm thanh gì đó. 

Tất cả mọi thứ trên thế gian này đều có giọng nói của nó. Chúng ta thực sự đang sống trong một thế giới của âm thanh. Nhiều khi chúng ta nghĩ căn phòng quá yên lặng. Nhưng không. Không có sự im lặng trong thế gian này. Nếu có một nơi nào im lặng thực sự thì đó chỉ là lòng người mà thôi. Mọi cái cây, mọi dòng sông, mọi đám mây, mọi đồ vật đều cất tiếng. Nhưng chúng ta không hề nghe thấy bởi hai lý do: chúng ta không tin những đồ vật ấy có tiếng nói và chúng ta không có khả năng nghe được.

Cứ mỗi lần giáng sinh đến là tôi lại xem lại bộ phim hoạt hình của Mỹ có tên Chuyến tàu tốc hành đến Bắc cực (the Polar Express). Bộ phim nói về một cậu bé đi một chuyến tàu đến Bắc cực trong đêm giáng sinh giá lạnh. Ở đó, cậu bé gặp ông già Noel. Ông già Noel tặng cho cậu chiếc chuông gắn trên đai ngực con tuần lộc trong những con tuần lộc kéo xe chở ông già Noel đi phát quà cho trẻ con. Khi cậu rung chiếc chuông đó thì những âm thanh kỳ diệu như ở chốn Thiên đường vọng về. Sáng sau ngủ dậy, cậu say đắm kể cho cha mẹ cậu câu chuyện đó. Nhưng cha mẹ cậu không tin. Cuối cùng cậu cũng tìm ra chiếc chuông lẫn giữa một đống những gói quà giáng sinh và đưa cho cha mẹ cậu nghe. Hai
người lớn kia chiều con và cố lắc mạnh chiếc chuông nhỏ đã cũ ấy rồi cười vang như nhạo báng cậu. Họ chẳng nghe thấy gì cả. họ vứt chiếc chuông vào đống những gói quà. Cậu bé tìm lại chiếc chuông và rung lên. Âm nhạc kỳ diệu tràn ngập căn phòng.

Không phải chỉ những đứa trẻ mới nghe được âm nhạc đó. Có những người lớn đã nghe được âm nhạc ấy từ chiếc chuông kia và từ những âm thanh thường ngày quanh chúng ta bởi tâm hồn họ đã mở ra. Bởi họ tin sự kỳ diệu ẩn chứa trong mọi nơi mọi chốn trên thế gian này. Bởi họ tin âm nhạc có trong mọi âm thanh. Chỉ cần tâm hồn họ mở ra. Tâm hồn chính là cái tai thần. Nó nghe được tất cả. Cũng có không ít người nghe được, nhưng họ lại chỉ nghe được những âm thanh thô thiển mà thôi. Họ không tìm thấy âm nhạc từ những âm thanh cuộc sống ấy. 

Người làng Chùa của tôi nói : “Tiếng bình vỡ trên nền nhà là âm thanh. Tiếng bình vỡ trong lòng người là âm nhạc’’. Thơ ca cũng vậy. Walt Whitman nói đại ý: “Thơ ở dưới chân bạn, hãy cúi xuống và nhặt lên’’. Ông nói vậy để cho chúng ta thấy rằng: thơ ca ẩn chứa trong mọi nơi của cuộc sống. Thơ ca không chọn một con đường duy nhất để sinh ra. Thơ ca sinh ra bằng mọi con đường có trong tâm hồn nhà thơ. Không có con đường nào vĩ đại hơn con đường nào. Chỉ có sự rộng lớn của tâm hồn đồng nghĩa với sự rộng lớn của thơ ca. Nhưng có không ít người trở thành độc tài trong thế giới thơ ca. họ không bao giờ chấp nhận một con đường mà họ chưa từng đi.

Tôi đã có những buổi tối ôm một chiếc bình gốm vào lòng và áp tai vào miệng bình. Tôi nghe thấy tất cả những gì mà đất đã ôm giữ và che giấu giờ vang lên. Tôi nói vậy chắc nhiều người cười mỉa mai tôi và cho tôi là kẻ điên hay kẻ diễn trò. Nhưng đấy là việc của họ. Điều hạnh phúc nhất là tôi đã nghe được tiếng nói của những chiếc bình gốm.